Müslüman Toplumlarda Çağdaş Medeniyet Tartışmaları

Makale Künyesi

Yazar: Prof Dr Lütfi Sunar
Yıl: 2020
Başlık: Müslüman Toplumlarda Çağdaş Medeniyet Tartışmaları
Dergi Adı: Artuklu Akademi
Cilt: 7
Sayı: 1
Sayfa Aralığı: 77-97

Müslüman dünyada medeniyet dışarıda ve uzaklarda gerçekleşen bir hadise olarak değil, kendisinin bir parçası, kendisini dönüştürmeye çalışan gücün bir yansıması ve aynı zamanda direnişin bir resmi olarak ortaya çıkmıştır. Müslüman dünyada medeniyet fikri modernleşme ile eş anlamlı bir görünüm arz etmektedir. Modern olma girişimlerinin yukarıdan baskıcı yapısı medeniyeti çoğu kez sömürgeciler veya onların yandaşları tarafından zorla kabul ettirilen bir yaşam biçimine dönüştürmüştür. Dolayısıyla medenileşme çoğu kez Müslüman toplumlar için kendi kimlik ve geleneklerinden vazgeçmek, dönüşmek ve kaybolmak anlamlarına gelmekteydi. Syed Farid Alatas’ın yanlış modernleşme olarak adlandırdığı bu süreç neticesinde Müslüman dünya ne arzu edildiği gibi modernleşmeyi ne de kendisi olarak kalabilmeyi başarabilmiştir. Bu baskıcı ve yabancılaştırıcı hatalı modernleşme süreci nedeniyle bugün elimizde hibrit ve eklektik bir toplumsal, siyasal ve düşünsel yapı mevcuttur. Bu hibrit ve eklektik yapı, anlam ve değer dünyası ile maddi gerçekliği birbiri ile uyumlu bir medeniyetin ortaya çıkmasına engel teşkil etmektedir. Bu yapının anlamlı bir bütüncüllüğe kavuşturulabilmesi için yukarıdan devlet ve seçkinler eliyle toplumlara dayatılan modernleşme projelerinin gözden geçirilmesi ve benzer şekilde kalıplaşmış ölü geleneklerin aşılması gerekmektedir. Yukarıda fikirlerini ele aldığımız düşünürlerin ortaya koymak için mücadele ettikleri fikri çerçevenin genel manasıyla bu olduğunu söyleyebiliriz. Nihayetinde bugün diriltilecek veya yeniden tanımlanacak medeniyetin ne tarihsel tecrübelerden ne de günün gereklerinden kopuk olmayacağı aşikardır. Dolayısıyla medeniyetle ilgili tartışmaların hem özcü geleneksel hem de baskıcı modern biçimlerinden kurtarılması gerekmektedir. Bunun için de medeniyetin gelişimini dünya tarihine yerleştirecek birtakım açıklamalara ihtiyaç bulunmaktadır.