Medeniyet: Ötekileştirme ve Karşıtlıkların İzinde Bir Tartışma
Medeniyet kavramı tarih boyunca, “öteki” ile karşılaşma ve kendini tanımlama çerçevesinde şekillendi. Vahşilik ve barbarlık gibi zıt kavramlar, kimi zaman “uygarlaştırma” söylemiyle şiddet ve sömürüyü meşrulaştırmanın bir aracı oldu. Müslüman toplumlar da, sömürgecilik döneminde dayatılan modernleşme anlayışıyla medeniyet kavramını yeniden yorumlamak zorunda kaldılar. Ancak bu süreç, her toplumda aynı şekilde gelişmedi. Moderniteye direnç gösterenler olduğu gibi, onu eleştirel bir gözle kabul edenler de oldu.
Bu kitap, Batı dışı toplumların modernleşme ve medeniyetle olan ilişkisini derinlemesine inceliyor. Batının Doğu’yu egzotik ve kontrol edilmesi gereken bir “öteki” olarak resmettiği Şarkiyatçı söyleme karşılık, Doğu’nun Batı’yı mekanik ve ruhsuz bir yapı olarak tanımladığı garbiyatçı yaklaşımlar da ele alınıyor.
Müslüman toplumlarda medeniyet kavramına yönelik üç temel tutum dikkat çekiyor: Moderniteyi bütünüyle reddeden tutucular, sorgusuz sualsiz benimseyen modernistler ve İslami mirası merkeze alarak modernleşmeyi eleştirel bir süzgeçten geçiren ıslahçılar. Bu eser, söz konusu üç yaklaşımı detaylı bir şekilde analiz ederek medeniyet, modernleşme ve küreselleşme arasındaki dinamiklere ışık tutuyor.
Lütfi Sunar’ın editörlüğünde hazırlanan ve Fatma Büşra Helvacıoğlu’nun çevirisiyle okura sunulan bu kitap, yerleşik Avrupamerkezci bakış açısına meydan okuyor. Hem tarihsel bir perspektif sunuyor hem de medeniyet tartışmalarının geleceğine dair yeni bir bakış açısı kazandırıyor. Medeniyetin sınırlarını sorgulamak isteyenler için önemli bir kaynak…
Sunar, Lütfi (Ed.). Müslüman Dünyada Medeniyet Tartışmaları: Çağdaş Düşüncede İslam ve Modernite. Çev. Fatma Büşra Helvacıoğlu. İstanbul: Albaraka Yayınları, 2021. ISBN: 9786257312356.
